Mobbing nedir? Mobbing olduğunda nereye başvurulur?

Ülkemizde çalışma ortamında karşılaşılan ve sıklığı giderek artan mobbing (psikolojik taciz) olayları yaşandığı bilinmektedir. Sağlık çalışanlarının iş ortamında da oldukça yüksek olan bu oranların bildirim olarak yansıma oranın düşük oluşu sağlık çalışanları hak ve mücadele derneği olarak konu hakkında sağlık çalışanlarını bilgilendirmek amacıyla mobbing ile mücadele derneği (MobbingDer) başkanı İlhan İŞMAN ile ortak youtube yayını yapılarak konu hakkında sahadan aldığımız sorularla beraber bir bilgilendirme yayını yapılmıştır. Bu çalışmada ise yapılan yayın ve derneğin yazılı kaynaklarından faydalanarak mobbing hakkında farkındalık oluşturmak ve daha fazla sağlık çalışanına ulaşmak amacıyla bu yazı kaleme alınmıştır.
Öncelikle mobbing nedir?
Kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan durum mobbing (Psikolojik Taciz) olarak tanımlanır. Mobbing durumunun varlığından bahsedebilmek için bazı şartlar gereklidir. Bu şartlar için saldırgan davranışların;
 Süreklilik arz edecek sıklıkta olması
 Yıldırma, işten soğutma gibi kasıt ve kötü niyet taşıması
 Planlanarak sistemsel bir şekilde uygulanması
 Mağdur ya zarar görmeli ya da zarar görme potansiyeline sahip olması gerekmektedir.
Mobbingin ne olduğu ve mobbing varlığından bahsedebilme şartlarını öğrendiğimize göre ne tür davranış ve durumların mobbinge konu olabileceğini irdelemek gerekirse;
 Kurbanın (mağdurun) psikolojik sağlığına yönelik saldırılar
 Kurbanın mesleki hayatına ve kariyerine yönelik saldırılar (iş konusunda eziyet etme vb.)
 Kurbanın kişisel itibarına yönelik saldırılar (uygunsuz tekliflerde bulunma, aşağılama, küçük düşürme vb.)
 Kurbanın sosyal ilişkilerine yönelik saldırılar (iş arkadaşlarıyla konuşmasına izin vermeme, dışlama vb.)
 Kurbanın kendisini ifade etmesini, iletişim kurmasını engellemeye yönelik saldırılar (Mağdura bağırma, sözünü kesme, konuşmasına izin vermeme, tehdit etme, tenkit etme vb.)
gibi genellikle yaşanan durumlar sıralanabilir.
Mobbingin de yaşanan olaya göre bir sınıflaması bulunmaktadır. Üst konumda çalışan bir yöneticinin kendisine bağlı olarak çalışan bir kişiye yaptığı ya da tam tersi astın üste yaptığı (daha nadir görülür) psikolojik taciz türüne dikey mobbing denilmektedir. Bu durum genellikle üstün arkasında güvendiği, her durumda güç aldığı bir odağın bulunması ya da ast olarak çalışan bireyin daha çalışkan ve başarılı olmasından kaynaklı olarak yöneticisinin mobbingine uğraması ile sonuçlanır. Sadece daha üst konumda bulunan kişiler mi mobbing uygular elbette hayır aynı düzeyde çalışan insanlar arasında da yaşanabilir bir durumdur. Yatay mobbing olarak adlandırılan bu durum genellikle rekabet temelli bir türdür.
Mobbinge maruz kalan insanların zamanla olay her yaşandığında verdiği istemsiz tepkiler bulunmaktadır. Ağlama, aşırı hassasiyet gösterme, odaklanma ve uyku problemleri yaşayabilir. Bu tepkiler birinci derece mobbingde karşımıza çıkmaktadır. İkinci derece mobbing durumunda ise kalıcı uyku bozuklukları, tansiyon ve mide problemleri, aşırı derecede odaklanama gibi baş göstermektedir. Üçüncü derece mobbing ise panik atak, kalp rahatsızlıkları, iş kazaları gibi daha hayati olaylar olarak karşımıza çıkmaktadır.
İş yaşamında sıklıkla karşılaşılan bu duruma maruz kalan kişiler genellikle İşini çok iyi yapan, İlişkileri olumlu ve çevresinde sevilen, Çalışma ilke ve etiğine sahip, Gelişime açık, dürüst ve çalışkan, Dürüst güvenilir, Mobbing yapan kişiden daha fazla başarılı özelliğe sahip kişiler olduğu gözlemlenmiştir. Bu kadar çok yaşanan bir durum olmasına rağmen kanıtlanması diğer yaşanan olaylara göre biraz farklıdır.
Mobbing varlığını kanıtlayabilmek açısından yapılması gerekenler;
 Çalışan iş yerinde; itibarını, saygınlığını, kurumdaki pozisyonunu zedeleyici nitelikte olan tüm yazışmaları kaydetmeli ve mümkünse kopyalarını da almalıdır
 Mobbing uygulandığı düşünülen andan itibaren bir mobbing günlüğü tutularak, kendisine karşı yapılan tüm davranışların tarihini, yapılan mobbinge yönelik hareketi ve olaylara şahit olanları not ederek ileride oluşabilecek bir mahkeme sürecinde bu bilgileri işvereni aleyhine kullanabilecektir.
 e-mail, sms, whatsapp konuşmaları da mobbing ispatında kullanılabilir.
 Yapılan telefon görüşmeleri, mesai saatleri dışında uygunsuz zamanlar içerisinde gerçekleşmekteyse operatörlerden alınacak görüşme kayıtlarının dökümleri de ispat niteliği taşımaktadır.
 Sosyal medyada (facebook, twitter, instagram vs.) çalışanın aleyhine yapılan yorumlarda mobbing kapsamına girer.
 Mobinge uğrayan kişinin psikolojisi zedelenmişse tedavi aldığına dair reçete hastane raporları saklanmalıdır.
Mobbing varlığı kanıtlayıcı veriler elde edildiyse son olarak yapılan mobbingin hangi mercilere şikayet edileceği konusuna sıra gelmiş demektir. Bu birimlerin başlıcaları; Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İletişim Merkezi, alo 170, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), Kamu Görevlileri Etik Kurulu, Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye İnsan Hakları kurumudur.
Bir rehber niteliği taşıyan bu yazının hazırlanmasında https://www.mobbing.org.tr/ ve MobbingDer ve SaHaDer ortak yayını https://www.youtube.com/watch?v=LTXp5FbwNCo ‘dan yararlanılmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir